اقتصاد اسلامی

ادعا شده است که چیزی به نام “اقتصاد اسلامی” نداریم. حرفی است که از یک سو درست و از سویی دیگر نادقیق است.

مطالب این نوشتار بسیار سطحی است.

اول میان علم اقتصاد و اصول اولیه یک مکتب اقتصادی که به یک علم اقتصاد منجر می شود، فرق می نهم. علم اقتصاد برپایه اصول اولیه یک مکتب اقصاد و تفکرات نظری و مشاهدات تجربی حاصل می شود. به عبارتی آدام اسمیت(پدر اقتصاد یا پدر سرمایه داری) و کارل مارکس(یا به تعبیر پیشینی تر هگل) فیلسوف بوده اند و چارچوب فکری مکاتب اقتصادی سرمایه داری و سوسیالیسم را بنیان نهاده اند.

اما کار به همین جا ختم نمی شود. این دو مکتب اقتصادی بر اساس داده های نظری و برخی مشاهدات تجربی علم اقتصادی مرتبط با خودشان را تاسیس کرده اند و بعد در آزمون خود که پیاده سازی عملی است نتایج خود را پس داده اند و به شدت تغییراتی در علم اقتصادی مرتبط با آنها ایجاد شده است. مثلا مکتب سرمایه داری از برده داری دست کشیده است و حقوقی سوسیالیستی مانند بیمه و مرخصی را پذیرفته اند. به عبارتی این دو مکتب اقتصادی دارای یک فرایند تکوین مشخصی هستند و امروزه از منظر علمی(علم اقتصاد) با گذشته فرق های جدی کرده اند.

به عبارتی بر اساس متون دینی و بالاخص قران می توان پایه های یک سلسله اصول اقتصادی مدون را بنا گذارد و بر اساس این اصول منتسب به متون دینی و قران و تفکرات نظری و مشاهدات تجربی ناشی از بازخورد های مکاتب سرمایه داری و سوسیالیسم، علم اقتصاد دیگری را پایه گذاری کرد. البته این علم اقتصاد پویا خواهد بود و پسوند اسلامی الزاما ندارد.

ضرورت انجام چنین کاری چیست؟

مکاتب سرمایه داری و سوسیالیسم دارای مبانی و اصول اولیه ای هستند که با مبانی متون دینی الزاما همخوانی ندارند. مثلا مهمترین اصل اقتصادی یک مکتب اقتصادی منتسب به اسلام بحث “ربا” است. آنچه امروز در جامعه ایران مشاهده می شود ناشی از تاثیرات یک علم اقتصاد مدون نیست، بلکه به دلیل دخالتهای فقهی در نظریات علمی، عملا نوعی اقتصاد “من در اوردی” است. وقتی علم اقتصاد دارای مواضع مشخص در یک پدیده اقتصادی است، دخالت فقه عملا آن را غیر علمی و تبدیل به نوعی خرافه گرایی می کند. بنابراین شاید ضروری است که علم اقتصاد منتسب به اصول مکتب اسلام با توضیحات سطحی گفته شده شکل گیرد.

بازدیدها: 4

درباره‌ی صابر کثیری بیدهندی

دانش آموخته دانشگاه صنعتی شریف و تربیت مدرس در رشته برق- الکترونیک. علاقه مند به دین و فلسفه. saber.kasiri.b@gmail.com

همچنین ببینید

دفاع از فهم عرفی

دفاع از فهم عرفی

اخیرا در برخی مباحثات، گروهی حملات خود را متوجه شناخت عامه مردم و به قول …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *