برهان نظم با تقریر Fine Tuning

یکی از برهان های اثبات وجود خدا برهان نظم است. این برهان دارای تقریر های گوناگونی است. یکی از محکمترین تقریرات برهان نظم در جهان فلسفی با عنوان Fine-Tuning شناخته می شود. در این نوشتار قصد توضیح برهان نظم را ندارم و برای آشنایی با برهان نظم می توانید به منابع فلسفی مراجعه کنید. در این نوشتار صرفا به این نکته خواهم پرداخت که از منظر من برهان نظم ناشی از تفکر ضعیف انتزاعی در کنار شناخت ضعیف جهان است. به عبارت دیگر با یک تفکر انتزاعی مناسب می توان اشکالات برهان نظم را فهمید.
ابتدا به روند تفکر بشر در مورد چگونگی ایستایی یا پایداری جهان فیزیکی نظر می اندازم. قبل از ایزاک نیوتن بشر گمان می کرد علت آنکه مثلا یک کتاب ایستا یا پایدار است و دارای حرکت نیست آن است که مثلا آن کتاب روی میز است و میز تکیه گاه کتاب است. بعد برای آنکه توجیح کند چرا میز حرکت نمی کند و ایستا است، استدلال می کرد که میز روی زمین است و زمین تکیه گاه میز است. بعد بشر برای توجیح آنکه چرا زمین ایستا است گرفتار معضلات بعدی از جمله تسلسل یا سفسطه می شد. این مساله عملا با کشف گرانش توسط ایزاک نیوتن و نظریه نسبیت انیشتین حل شد. در نظریه گرانش عملا هر جرمی دارای نیروی گرانش مخصوص به خود است و این نیروهای گرانش در تعامل با یکدیگر یک جهان پایدار را ایجاد کرده اند. مساله آنجا لطیف تر می شود که بر خلاف ذهن ضعیف انتزاع گر، طبق یافته های نظریه نسبیت، نظام جهان فیزیکی اقلیدسی نیست و جهان فیزیکی محدود است.
زمانی که کل جهان را باهم در نظر می گیریم، باید جهان فیزیکی را به گونه ای دیگر بفهمیم، نسبت به زمانی که جهان فیزیکی را صرفا اشیای پیرامون خود در نظر می گیریم. به عبارت دیگر کل جهان فیزیکی بر اساس گرانش پایدار است، در حالی که یک گلدان به دلیل قرار گرفتن بر روی میز ایستا یا پایدار است. این مساله درباره ابعاد بسیار ریز اتمی نیز ظاهرا به گونه ای دیگر عمل می کند و ظاهرا در سطح ریز اتمی عملا علیت معنا ندارد.
به عبارت دیگر برای درک کل جهان، در ابعاد بسیار بزرگ، ظاهرا ما نیازمند نظام فلسفی دیگری هستیم. برهان نظم صرفا برای جهان پیرامونی ما مانند توجیه چگونگی ایجاد یک گلدان مناسب است. دلیل روشن آن گرفتار شدن در دام تسلسل یا سفسطه است. در نوشتاری دیگر توضیح داده ام که تسلسل الزاما باطل نیست.

بازدیدها: 13

درباره‌ی صابر کثیری بیدهندی

دانش آموخته دانشگاه صنعتی شریف و تربیت مدرس در رشته برق- الکترونیک. علاقه مند به دین و فلسفه. saber.kasiri.b@gmail.com

همچنین ببینید

خالق و صانع

خالق و صانع

همانطور که در مطلب “خداوند و علم” نگاشتم، خالق با صانع تفاوتهایی دارد و علم …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *