عرفان و وحدت وجود

یکی از مباحث جدی امروز فلسفه اسلامی و عرفان اسلامی، “وحدت وجود” است. فیسلسوفان اسلامی وجود را بدیهی انگاشته و آن را غیر قابل تعریف و در نتیجه غیر قابل اثبات میدانند.
عمده بحث تعریف در فلسفه اسلامی در کلیات خمس بحث می شود که برای این بحث باید گفت که کلیات خَمس ادعایی بیش نیست و باید مورد شکاکیت قرار بگیرد.
یکی دیگر از ادعاهایی که در فلسفه اسلامی با ملاصدرا آغاز می شود بحث حرکت جوهری است. یعنی وجود دارای حرکت جوهری است. شنیدم که حتی خداوند را در قالب وحدت وجود می فهمند و به خداوند حرکت جوهری نسبت میدهند.
اینکه آیا حرکت جوهری معنا دارد یا نه بحثی است که باید مورد تقکر واقع شود.
بر خلاف سنت موجود در فلسفه اسلامی در اینجا تعریفی از وجود ارائه می کنم.
وجود “آن” است که “می شود”. وجود آن است که شدن در او رخ می دهد. مثلا وجود دارای حرکت است. مثلا عبارت (2+2=4) ظاهرا یک حقیقت است نه یک موجود. زیرا حرکت در آن معنا ندارد.
اگر خداوند را موجود بدانیم یا قائل به وحدت وجود شویم، به معنای پیشینی تر بودن وجود نسبت به خداوند است. به تعبیر سطحی و ساده یعنی خداوند از وجود تشکیل شده است. به تعبیر سطحی یعنی وجود بالاتر از خداوند است.
برای فهم این مطالب چند سوال مطرح می کنم. ربط وجود و خداوند چیست؟ آیا خداوند از وجود تشکیل شده است؟ ایا وجود مخلوق خداوند است؟
خداوند وجود و موجودات را آفریده است. جمله ” ایا خداوند وجود دارد یا نه؟” کاملا بی معنا است اگر خداوند را موجود فرض کنیم. “وجود” و “موجودات” توسط خداوند خلق شده است.
جمله با معنا در مورد خداوند تنها عبارت مجاز “لا اله الا الله” است. یعنی خداوند “اله” است. در مورد این جمله باید بگویم که “الله” صرفا اسم است و مانند صفت دارای معنا نیست. “اله” که در ذکر تهلیل او را یگانه میدانیم، آن است که باید پرستیده شود و البته یگانه است.

همچنین ببینید

افعال الهی

افعال الهی

یکی از مواردی که مورد شبهه بسیاری و حتی متکلمان دینی است، بحث برخی افعال …

۲ نظر

  1. به کسانی که “گزاره” یا “عدد” را جوهر نمی دانند و لذا حرکت جوهری برای “گزاره” یا “عدد” را انکار می کنند و به خیال خود مشکل را حل می کنند، یادآور می شوم که فلسفه ملاصدرا نظام جهان را جوهری-عرضی می داند. این افراد در واقع ادعا می کنند که گزاره یا عدد عرض هستند که مضحک است.

  2. اگر بخواهم موجود را بر حسب جنس و فصل تعریف کنم، موجود مخلوقی است که در او شدن رخ می دهد یا به عبارتی “مخلوق شونده” تعریف موجود است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *